ammanatidou.gr

"Γυναίκα και Πολιτική" Απαντήσεις στις Ερωτήσεις Φοιτήτριας για μεταπτυχιακή εργασία του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας του Τμήματος Ιστορίας Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας

FacebookFacebook

ΑΜΜΑΝΑΤΙΔΟΥ-ΠΑΣΧΑΛΙΔΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ

Βουλευτής ΣΥΡΙΖΑ Β’ Θεσσαλονίκης


Απαντήσεις στις Ερωτήσεις Φοιτήτριας για μεταπτυχιακή εργασία του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας του Τμήματος Ιστορίας Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας


"ΓΥΝΑΙΚΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ"

 

  1. 1)Ποιοι λόγοι σας οδήγησαν στην ενασχόληση με την πολιτική;

Η ενασχόληση με την πολιτική ή καλύτερα με τα κοινά αποτέλεσε για μένα μία έμφυτη ανάγκη διαχρονικά. Η διεκδίκηση ενός καλύτερου αύριο και ο καθημερινός αγώνας για την βελτίωση της ποιότητας ζωής σε επίπεδο κοινωνίας, βρισκόταν από τα εφηβικά μου χρόνια στο επίκεντρο των όσων πίστευα και έπραττα. Και να ξεκαθαρίσω πως δεν πρέπει να μπερδεύουμε την ενασχόληση με τα κοινά που αναφέρω πιο πάνω με την πολιτική καριέρας η οποία απέχει παρασάγγας από την ιδεολογική προσέγγιση της αριστεράς που υπηρετούμε.

 

  1. 2)Οι γυναίκες και οι άνδρες αντιμετωπίζονται διαφορετικά βάσει στερεότυπων αντιλήψεων; Έχετε συναντήσει στην πολιτική σας πορεία σεξιστική αντιμετώπιση;

Δυστυχώς ο σεξισμός είναι διάχυτος στην κοινωνία. Κάθε γυναίκα που επιλέγει να εργαστεί ή να ασχοληθεί με τα κοινά είναι βέβαιο ότι κάποια στιγμή θα έρθει αντιμέτωπη με σεξιστικές συμπεριφορές. Έχει συμβεί αρκετές φορές στην πολιτική μου πορεία να νοιώθω ότι με υποτιμούν, δε με εμπιστεύονται, δε με θεωρούν εξίσου ικανή με έναν άντρα συνάδελφό μου. Εξάλλου, έχουμε δει αρκετές φορές στο Κοινοβούλιο, αλλά και δημόσια, οι γυναίκες βουλευτές να σχολιάζονται για την εμφάνισή τους, την οικογενειακή τους κατάσταση κλπ, επισκιάζοντας το πολιτικό τους έργο και λόγο. Θα μου επιτρέψετε εδώ να κάνω μια παρένθεση διότι δεν μπορώ να μην αναφέρω την εμπειρία μου από την επαγγελματική μου ενασχόληση πριν εκλεγώ βουλευτής. Όσο παράξενο και αν φανεί στην επαγγελματική μου διαδρομή ήταν πιο περιορισμένη η σεξιστική αντιμετώπιση. Και είναι απορίας άξιο διότι το επάγγελμά μου εντάσσεται στα κατά κύριο λόγο αντρικά επαγγέλματα. Ως έμπορος γεωργικών μηχανημάτων λοιπόν και συναλλασσόμενη για χρόνια με διάφορες εταιρείες αλλά και συναδέλφους η εκτίμηση σε γενικές γραμμές ήταν δεδομένη. Αυτό που ίσως έχει μια σημασία να σχολιάσω για κάποιους πελάτες που έρχονταν για πρώτη φορά στο κατάστημα που διατηρούσα και ενώ η συμπεριφορά τους δεν μπορώ να πω πως ήταν σεξιστική, υπήρχε μια διάχυτη «ανασφάλεια» στο αν μια γυναίκα έμπορος μπορεί να τους κατευθύνει σωστά π.χ. στην επιλογή αγοράς ενός αγροτικού μηχανήματος, ειδικά στην περίπτωση που ο πελάτης είχε ελάχιστες γνώσεις επί του αντικειμένου, διότι οι «γνώστες» μετά από την πρώτη έκπληξη και μια πρώτη κουβέντα επί των «τεχνικών» θεμάτων εμπιστεύονταν εντέλει την γυναίκα έμπορο γεωργικών μηχανημάτων! Μπορεί τελικά να έπρεπε να περάσω τις εξετάσεις!

 

  1. 3)Σε θέσεις πολιτικής ευθύνης οι πολίτες εμπιστεύονται περισσότερο τις γυναίκες ή τους άνδρες πολιτικούς; Υπάρχει διαφοροποίηση κατά φύλο ως προς την πρόθεση ψήφου και την εκλογιμότητα των γυναικών στα κέντρα λήψης πολιτικών αποφάσεων;

Αν δεν παρατηρούνταν υποεκπροσώπηση των γυναικών στις θέσεις ευθύνης, τότε δεν θα χρειαζόταν σε διάφορες περιπτώσεις να θεσπίζονται οι ποσοστώσεις. Οι αριθμοί αποδεικνύουν και μόνοι τους ότι το εκλογικό σώμα επιλέγει δυσκολότερα μία γυναίκα να το εκπροσωπήσει, σε συνάρτηση βέβαια με τη μειωμένη ή ακόμη και οριακή συμμετοχή των γυναικών στα κέντρα λήψης των αποφάσεων. Κι αυτό, βέβαια, εξηγείται από την εδραίωση της αναχρονιστικής αντίληψης περί καταμερισμού των ρόλων ανάμεσα στα δύο φύλλα και της εδραίωσης ενός πατριαρχικού μοντέλου οργάνωσης της οικογένειας, αλλά και της κοινωνίας. Αν για παράδειγμα στη δική μου περίπτωση δεν υπήρχε η στήριξη από την οικογένεια στην ενασχόληση και με τα κοινά τότε θα έπρεπε να διεκδικήσω πιο δυναμικά το ρόλο μου. Και δεν το λέω τυχαία. Όταν έχεις οικογένεια και είσαι και εργαζόμενη τότε τα περιθώρια «στενεύουν» πρωτίστως τα χρονικά και έτσι θα πρέπει να υπάρξει μεγαλύτερος καταμερισμός υποχρεώσεων μέσα στην οικογένεια. Φυσικά δεν είναι εύκολες ισορροπίες αλλά δεν είναι και ακατόρθωτες θα συμπλήρωνα ως σύζυγος, μητέρα τριών παιδιών, εργαζόμενη με ατομική επιχείρηση και ενεργός πολίτης τα τελευταία 30 χρόνια. Αν τώρα σε αυτά προσθέσω και την ιδιότητα της βουλευτή της Β’ Θεσσαλονίκης που τις μισές τουλάχιστον ημέρες της εβδομάδας πρέπει να βρίσκεται στην Αθήνα για το νομοθετικό έργο και τις υπόλοιπες στην εκλογική της περιφέρεια ή στη Βόρεια Ελλάδα για τους τομείς ευθύνης της, αντιλαμβάνεστε πως η κατάσταση δυσκολεύει ακόμη περισσότερο. Άρα το σημαντικότερο όλων είναι να κατανοήσουμε πως το άλλο μισό του ουρανού που είναι η γυναίκα πρέπει να έχει τις ίσες ευκαιρίες και στήριξη και ενθάρρυνση από τις ίδιες τις δομές της κοινωνίας.

 

                                       

  1. 4)Πόσο έχει επηρεάσει η οικονομική κρίση την θέση των γυναικών στον χώρο της πολιτικής; Έχουν αλλάξει οι συνθήκες μετά το 2009 για την παρουσία τους στην πολιτική;

Η κρίση έχει επηρεάσει τις γυναίκες που ασχολούνται ενεργά με την πολιτική στον ίδιο βαθμό που έχουν επηρεαστεί οι γυναίκες γενικότερα. Η εξαφάνιση ουσιαστικά του κράτους πρόνοιας έχει επιβαρύνει ακόμα περισσότερο τη θέση της γυναίκας μέσα στην κοινωνία. Δεν είναι άλλωστε τυχαίο ότι τα χρόνια της κρίσης έχει σημειωθεί με βάση και επίσημα στοιχεία αύξηση των περιστατικών κακοποίησης των γυναικών. Συνεπώς, όταν μία γυναίκα δεν ασχολείται αποκλειστικά και μόνο με την πολιτική και με όρους «καριέρας», η επιδείνωση της συνολικότερης θέσης της στην κοινωνία επηρεάζει προφανώς και τη θέση της στην πολιτική, αν και αυτές οι συνθήκες μπορούν να την αναγάγουν σε ένα δυναμικότερο διεκδικητικό υποκείμενο. Άρα η γυναίκα πρέπει να καλύψει πολλαπλούς ρόλους όταν έχει και οικογένεια και είναι και εργαζόμενη. Και τα περισσότερα αρνητικά και υποτιμητικά σχόλια δυστυχώς είναι αυτά που θέλουν την γυναίκα περιορισμένη στην κουζίνα της και που αυτομάτως δημιουργείται και η εντύπωση πως ο ρόλος της γυναίκας που ασχολείται με τα οικιακά είναι υποβαθμισμένος και δεν της επιτρέπει να έχει λόγο και ρόλο σε ότι συμβαίνει σε τοπικό ή ακόμη περισσότερο σε κεντρικό πολιτικό επίπεδο.

 

  1. 5)Ποια η θέση της γυναίκας στο ελληνικό Κοινοβούλιο, τόσο θεσμικά όσο και άποψη έκφρασης λόγου;

Η ισότητα των φύλων στη χώρα μας είναι συνταγματικά κατοχυρωμένη από το 1975 (άρθρο 4 παρ. του Συντάγματος). Σε θεσμικό, λοιπόν, επίπεδο, δεν θα μπορούσε να ειπωθεί ότι η θέση της γυναίκας είναι υποβαθμισμένη στο ελληνικό Κοινοβούλιο. Ωστόσο, όπως έχει ειπωθεί και προηγουμένως, η ίση αντιμετώπιση των δύο φύλλων σε όλα τα επίπεδα, είναι πρωτίστως θέμα παιδείας. Συνεπώς, συχνά απαντώνται στις διαδικασίες του Κοινοβουλίου συμπεριφορές όπου ο «ισχυρός» προσπαθεί να επιβληθεί στον «αδύναμο».

 

  1. 6)Υπάρχουν διακρίσεις στους κομματικούς μηχανισμούς και κατά πόσο επηρεάζουν την ανέλιξη των γυναικών;

 

Σε αυτό το σημείο δεν μπορούμε να μιλήσουμε για όλους τους «κομματικούς μηχανισμούς» ενιαία. Κι αυτό γιατί είναι διαφορετικές οι αρχές που διέπουν τα κόμματα της Αριστεράς και διαφορετικές τα κόμματα της Δεξιάς και της Ακροδεξιάς. Σε αντίθεση, λοιπόν, με τα συντηρητικά κόμματα της λαϊκής Δεξιάς και της Ακροδεξιάς που ενστερνίζονται τις κυρίαρχες απόψεις για τη θέση της γυναίκας, η Αριστερά πάντα πάλευε για την απελευθέρωση των γυναικών, για τα δικαιώματά τους στη ζωή και την εργασία. Συνεπώς, και οι ίδιοι οι κομματικοί μηχανισμοί που έχουν αναφορά στην Αριστερά -χωρίς ευλόγως να είναι πάντα «αποστειρωμένοι» από το κυρίαρχο πρότυπο- στήριζαν και στηρίζουν τη συμμετοχή και ανέλιξη των συντροφισσών. Το κρίσιμο να σημειώσω είναι η συμμετοχή των γυναικών στα κοινά διότι δεν θέλουμε οι γυναίκες απλά να κοσμούν τα ψηφοδέλτια λόγω της ποσόστωσης, αλλά να είναι διεκδικητικές με άποψη και όχι «συμπληρωματικές» λόγω φύλου.              

 

  1. 7)Παίζει ρόλο στο θέμα των έμφυλων διακρίσεων η γενιά;

 

Όπως σε όλα τα ζητήματα, έτσι και στο θέμα των έμφυλων διακρίσεων, οι νεότερες γενιές διαχρονικά επιδείκνυαν ριζοσπαστικότερα αντανακλαστικά. Ωστόσο, για να υπάρξει μία σταθερή μεταστροφή των αξιών σε αυτή την κατεύθυνση, χρειάζεται μία συστηματική ενασχόληση στο πεδίο της εκπαίδευσης. Διαφορετικά, θα αρκούμαστε πάντα στις κοινωνικές ευαισθησίες των νέων, οι οποίοι όμως στη σημερινή κατάσταση που βιώνουμε μεταναστεύουν είτε ως εργατικό είτε ως επιστημονικό δυναμικό σε άλλες χώρες. Άρα και σε αυτό το επίπεδο είμαστε ένα βήμα μπροστά δυο βήματα πίσω.

 

  1. 8)Υπάρχει διαφορά στην αντιμετώπιση των γυναικών στην πολιτική σε σχέση με άλλες χώρες;

Προφανώς αναφερόμαστε σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες ή έστω χώρες του λεγόμενου Δυτικού κόσμου, όπου σε γενικούς άξονες ασπαζόμαστε ένα κοινό σύστημα αξιών. Ως αντιπρόεδρος και παλιότερα ως απλό μέλος της Ειδικής Μόνιμης Επιτροπής Ισότητας Νεολαίας και Δικαιωμάτων του Ανθρώπου της Βουλής, έχω εκπροσωπήσει την Ελληνική Βουλή στο Ευρωκοινοβούλιο στις Βρυξέλλες δύο φορές για θέματα Ισότητας των δύο φύλων. Ήταν μια εξαιρετική εμπειρία, ειδικά η πρώτη αποστολή όπου βρεθήκαμε εκλεγμένες αντιπρόσωποι από τις περισσότερες χώρες της Υφηλίου και η καθεμιά μας έθετε τα προβλήματα της θέσης των γυναικών της χώρας που εκπροσωπούσαμε. Στη δεύτερη συμμετοχή μου σε άλλη μια διήμερη   συζήτηση στο Ευρωκοινοβούλιο που είχε αντιπροσωπείες μόνο των κρατών μελών με θέμα «Γυναίκα και Πολιτική» η εικόνα που αποκόμισα για την αντιμετώπιση των γυναικών σε άλλες χώρες όσον αφορά το χώρο της πολιτικής, και η κατάσταση εντός των Κοινοβουλίων ήταν αντίστοιχη με αυτήν στην κοινωνία της κάθε χώρας κράτους μέλους. Συνεπώς, κατέληξα στο συμπέρασμα ότι σε χώρες, όπως για παράδειγμα οι Σκανδιναβικές, όπου το ευρύτερο νομοθετικό πλαίσιο έχει διαχρονικά διαμορφώσει και μία άλλη κουλτούρα πάνω σε ζητήματα έμφυλων διακρίσεων, η αντιμετώπιση των γυναικών στην πολιτική είναι πιο προνομιακή σε σύγκριση με άλλες χώρες, όπως για παράδειγμα του ευρωπαϊκού Νότου.

 

  1. 9)Σε ποιο βαθμό έχει επιτευχθεί η αύξηση της συμμετοχής των γυναικών στην πολιτική; Ποια μέτρα θεωρείτε ως τα πλέον ενδεδειγμένα για την ενίσχυση της συμμετοχής των γυναικών στα κέντρα λήψης των αποφάσεων και ποιες είναι οι προβλέψεις σας για το μέλλον και τη θέση των γυναικών στον χώρο της πολιτικής;

 

Θα επανέλθω στη βασική μου θέση ότι η θέση της γυναίκας στη πολιτική θα είναι πάντα αντίστοιχη με τη θέση της γυναίκας ευρύτερα στην κοινωνία. Συνεπώς, αν επιθυμούμε να αλλάξει το πρώτο, πρέπει πρωτίστως να εργαστούμε για να αλλάξει το δεύτερο. Για την διευκόλυνση της ίσης συμμετοχής των γυναικών στην εργασία, την πολιτική, τα κέντρα λήψης των αποφάσεων θα πρέπει το κράτος να «αναστηλώσει» και να επεκτείνει τις δομές κοινωνικής πρόνοιας. Δημόσιοι βρεφονηπιακοί και παιδικοί σταθμοί, ολοήμερα σχολεία, προστασία της εργασίας κατά την περίοδο κύησης και λεχωνιάς κλπ, είναι μερικά από τα μέτρα που μπορούν να παρθούν προς αυτήν την κατεύθυνση. Ωστόσο, όπως έχω ήδη αναφέρει, σημαντικό βήμα για την απαλοιφή των έμφυλων διακρίσεων είναι η ίδια η παιδεία. Αν αλλάξουν αυτά, τότε η θέση των γυναικών στον χώρο της πολιτικής στο μέλλον μπορεί να είναι αναβαθμισμένη. Διαφορετικά, θα συνεχίσουμε να παρατηρούμε φαινόμενα, τα οποία περιπτωσιολογικά θα ερμηνεύουμε ως «σημεία των καιρών».